Cố ý gây thương tích và các mức hình phạt theo điều 134 Bộ Luật Hình Sự 2015

(Góc nhìn khoa học và thực tiễn từ hoạt động hành nghề của Luật Hùng Phúc – Vì những điều tốt đẹp)

Trong dòng chảy đời sống xã hội hiện đại, khi các mối quan hệ ngày càng đa dạng và phức tạp, những va chạm, xung đột phát sinh là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, chỉ một phút nóng giận, một hành vi thiếu kiểm soát cũng có thể đẩy con người từ ranh giới của mâu thuẫn đời thường sang vòng xoáy của trách nhiệm hình sự. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác chính là một trong những tội danh phản ánh rõ nét nhất ranh giới mong manh ấy.

Trong suốt quá trình hành nghề, Luật Hùng Phúc đã trực tiếp tham gia bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nhiều bị cáo, bị hại trong các vụ án cố ý gây thương tích. Từ thực tiễn đó, chúng tôi nhận thấy rằng: để bảo đảm đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, việc nhận thức đầy đủ, khoa học và toàn diện về Điều 134 Bộ luật hình sự không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là nền tảng của công lý.

1. Cơ sở pháp lý và ý nghĩa của Điều 134 Bộ luật hình sự

Tội cố ý gây thương tích được quy định tại Điều 134 Bộ luật hình sự (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Đây là một trong những điều luật có kết cấu phức tạp bậc nhất trong nhóm các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người. Tội cố ý gây thương tích được quy định chặt chẽ với nhiều khoản, nhiều khung hình phạt được xây dựng dựa trên mức độ nguy hiểm của hành vi và hậu quả thực tế xảy ra.

Ý nghĩa sâu xa của Điều 134 không chỉ nằm ở việc trừng trị người phạm tội, mà còn thể hiện rõ quan điểm của Nhà nước trong việc bảo vệ tuyệt đối quyền được sống, quyền bất khả xâm phạm về thân thể và sức khỏe của mỗi cá nhân, đồng thời giáo dục, phòng ngừa chung cho toàn xã hội.

2. Phân tích các yếu tố cấu thành tội “Cố ý gây thương tích”

2.1. Về mặt khách thể

Hành vi cố ý gây thương tích trực tiếp xâm hại đến sức khỏe – một giá trị nền tảng của con người, được pháp luật hình sự bảo vệ ở mức độ cao. Mọi sự xâm phạm trái pháp luật đến thân thể người khác, dù với bất kỳ lý do nào, đều bị coi là hành vi nguy hiểm cho xã hội.

2.2. Mặt khách quan của tội phạm

Về mặt biểu hiện bên ngoài, tội phạm được thể hiện qua hành vi tác động trái pháp luật lên cơ thể người khác, gây ra thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe. Hành vi này có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức: dùng tay chân, sử dụng hung khí, vật nguy hiểm, thậm chí là các thủ đoạn tinh vi như sử dụng hóa chất, axit hoặc tổ chức, xúi giục người khác cùng thực hiện.

Hậu quả là dấu hiệu đặc biệt quan trọng, thường được xác định thông qua kết luận giám định pháp y về tỷ lệ tổn thương cơ thể. Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng pháp luật, hậu quả không chỉ được đo lường bằng con số phần trăm, mà còn được đánh giá trong mối tương quan với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và hoàn cảnh thực hiện tội phạm.

2.3. Mặt chủ quan

Người phạm tội thực hiện hành vi với lỗi cố ý, thể hiện ở việc nhận thức rõ hành vi của mình có khả năng gây tổn hại đến sức khỏe người khác và mong muốn hoặc bỏ mặc cho hậu quả xảy ra. Đây chính là ranh giới phân biệt tội cố ý gây thương tích với các trường hợp vô ý gây thương tích hoặc phòng vệ chính đáng.

2.4. Chủ thể của tội phạm

Chủ thể là người có năng lực trách nhiệm hình sự theo luật định. Đáng lưu ý, pháp luật hình sự Việt Nam quy định người chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội danh này trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, thể hiện chính sách hình sự nhân đạo, hướng tới giáo dục, cải tạo là chủ yếu.

3. Mức hình phạt khi phạm tội “Cố ý gây thương tích”

Một quan niệm phổ biến nhưng chưa đầy đủ cho rằng: chỉ khi tỷ lệ thương tích từ 11% trở lên mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trên thực tế, Điều 134 cho phép xử lý hình sự ngay cả khi tỷ lệ thương tích thấp, nếu hành vi đi kèm các tình tiết làm gia tăng đáng kể mức độ nguy hiểm cho xã hội như: sử dụng hung khí nguy hiểm, có tính chất côn đồ, phạm tội có tổ chức, hoặc xâm hại đến những đối tượng yếu thế.

Chính vì vậy, việc áp dụng Điều 134 đòi hỏi cơ quan tiến hành tố tụng và đặc biệt là luật sư phải có cái nhìn toàn diện, linh hoạt, tránh lối suy diễn giản đơn chỉ dựa vào con số giám định.

Điều 134 Bộ luật hình sự quy định các mức hình phạt cụ thể như sau:

“1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;

b) Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm;

c) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;

d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình;

đ) Có tổ chức;

e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

g) Trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án phạt tù, đang chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng hoặc đang chấp hành biện pháp xử lý vi phạm hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc;

h) Thuê gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do được thuê;

i) Có tính chất côn đồ;

k) Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 06 năm:

a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 11% đến 30%;

c) Phạm tội 02 lần trở lên;

d) Tái phạm nguy hiểm;

đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:

a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên, nếu không thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 4 Điều này;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60%;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này;

d) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 11% đến 30% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này.

4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 14 năm:

a) Làm chết người;

b) Gây thương tích làm biến dạng vùng mặt của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên;

d) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này;

đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này.

5. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:

a) Làm chết 02 người trở lên;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này.

6. Người nào chuẩn bị vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm, a-xít nguy hiểm, hóa chất nguy hiểm hoặc thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm nhằm gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.”

4. Dấu ấn hành nghề của Luật Hùng Phúc trong các vụ án cố ý gây thương tích

Từ thực tiễn giải quyết hàng loạt vụ án cố ý gây thương tích, Luật Hùng Phúc nhận thấy rằng kết quả vụ án thường được quyết định bởi việc làm rõ các vấn đề then chốt như: nguyên nhân phát sinh mâu thuẫn, diễn biến cụ thể của hành vi, tính hợp pháp của kết luận giám định, vai trò và mức độ lỗi của từng người tham gia, cũng như việc áp dụng đúng và đầy đủ các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Trong nhiều trường hợp, sự tham gia kịp thời của luật sư đã góp phần làm sáng tỏ bản chất vụ việc, tránh việc áp dụng pháp luật cứng nhắc, bảo đảm sự công bằng trong từng bản án.

Với phương châm “Vì những điều tốt đẹp”, Luật Hùng Phúc tiếp cận mỗi vụ án không chỉ bằng lập luận pháp lý chặt chẽ, mà còn bằng tinh thần nhân văn sâu sắc. Chúng tôi luôn hướng tới việc bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự, hạn chế hình sự hóa không cần thiết, đồng thời thúc đẩy việc khắc phục hậu quả, hòa giải và ổn định các mối quan hệ xã hội sau xung đột.

Tội cố ý gây thương tích là một tội danh mang tính xã hội cao, nơi pháp luật không chỉ trừng phạt mà còn định hướng hành vi con người. Việc áp dụng đúng Điều 134 Bộ luật hình sự đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa khoa học pháp lý, kinh nghiệm thực tiễn và tư duy nhân văn.

Trong hành trình đi tìm công lý, Luật Hùng Phúc luôn lựa chọn con đường thận trọng, chuẩn mực và trách nhiệm – để mỗi bản án được tuyên không chỉ đúng luật, mà còn chạm tới lẽ công bằng và giá trị tốt đẹp của xã hội.

 

Mọi thắc mắc cần giải đáp, Quý khách vui lòng liên hệ Hotline: 0979 80 1111 để được tư vấn chi tiết!