Hướng dẫn lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế theo quy định pháp luật

Trong các quan hệ thừa kế, việc phân chia di sản giữa những người thừa kế là vấn đề thường xuyên phát sinh và dễ dẫn đến tranh chấp nếu không được thực hiện minh bạch, đúng quy định pháp luật. Để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, pháp luật Việt Nam cho phép những người thừa kế được thỏa thuận với nhau về việc phân chia di sản thừa kế và ghi nhận sự thỏa thuận đó bằng văn bản. Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế là căn cứ pháp lý quan trọng, thể hiện sự thống nhất ý chí của các đồng thừa kế và là cơ sở để thực hiện các thủ tục pháp lý tiếp theo, đặc biệt đối với di sản là bất động sản

1. Khái niệm và ý nghĩa của văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế là văn bản do tất cả những người thừa kế lập ra nhằm ghi nhận sự thống nhất về việc phân chia di sản do người chết để lại theo di chúc hoặc theo pháp luật. Nội dung văn bản thể hiện rõ phần di sản mà mỗi người được hưởng hoặc việc giao toàn bộ di sản cho một hoặc một số người thừa kế.

Việc lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản có ý nghĩa quan trọng trong thực tiễn: Văn bản này giúp cụ thể hóa quyền thừa kế của từng người, tránh tình trạng tranh chấp, khiếu kiện kéo dài, là căn cứ pháp lý để cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện các thủ tục đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản cho người được hưởng di sản đồng thời văn bản thể hiện sự tự nguyện, đoàn kết và tôn trọng lẫn nhau giữa các đồng thừa kế, góp phần giữ gìn quan hệ gia đình và trật tự xã hội.

2. Điều kiện để lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

Để văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế có giá trị pháp lý, cần đáp ứng các điều kiện cơ bản sau:

Người để lại di sản đã chết và có căn cứ xác định thời điểm mở thừa kế.

Những người tham gia thỏa thuận phải là tất cả những người thừa kế hợp pháp theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Các bên tham gia thỏa thuận có đầy đủ năng lực hành vi dân sự.

Việc thỏa thuận là hoàn toàn tự nguyện, không bị ép buộc, đe dọa hoặc lừa dối.

Nội dung thỏa thuận không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

Di sản để lại phải là tài sản hợp pháp, không đang có tranh chấp hoặc bị kê biên theo quy định pháp luật.

Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế thường được lập trong các trường hợp sau:

Thừa kế theo pháp luật khi người chết không để lại di chúc.

Thừa kế theo di chúc nhưng di chúc không xác định rõ phần di sản của từng người hoặc những người thừa kế muốn phân chia lại theo sự thống nhất chung.

Trường hợp có nhiều người thừa kế nhưng thống nhất giao toàn bộ di sản cho một người đứng tên sở hữu, sử dụng.

Trường hợp cần văn bản làm căn cứ để thực hiện thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác.

3. Nội dung cơ bản của văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

Một văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế hợp lệ thường bao gồm các nội dung chính sau:

Thông tin người để lại di sản: họ tên, năm sinh, năm mất, nơi cư trú cuối cùng.

Thông tin những người thừa kế: họ tên, ngày sinh, số CCCD/CC, địa chỉ cư trú, quan hệ với người để lại di sản.

Căn cứ thừa kế: thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Mô tả di sản thừa kế: loại tài sản, đặc điểm, giá trị, vị trí (đối với bất động sản).

Nội dung thỏa thuận phân chia: xác định rõ phần di sản mỗi người được hưởng hoặc thỏa thuận giao toàn bộ di sản cho một hoặc một số người.

Cam kết chung: cam kết không tranh chấp, khiếu nại; cam kết chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thỏa thuận.

Thời gian, địa điểm lập văn bản.

Chữ ký hoặc điểm chỉ của tất cả những người thừa kế.

4. Trình tự, cách lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

Việc lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế thường được thực hiện theo trình tự sau:

Bước 1: Xác định người thừa kế và di sản thừa kế

Cần xác định đầy đủ những người thuộc hàng thừa kế và toàn bộ di sản do người chết để lại, tránh bỏ sót người thừa kế hoặc tài sản.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ, giấy tờ

Bao gồm: giấy chứng tử của người để lại di sản; giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế; giấy tờ tùy thân của các đồng thừa kế; giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với di sản.

Bước 3: Thỏa thuận nội dung phân chia di sản

Các đồng thừa kế họp bàn, trao đổi và thống nhất phương án phân chia di sản phù hợp với quy định pháp luật và nguyện vọng chung.

Bước 4: Soạn thảo văn bản thỏa thuận phân chia di sản

Văn bản có thể do các bên tự soạn hoặc yêu cầu tổ chức hành nghề công chứng hỗ trợ soạn thảo để bảo đảm tính pháp lý.

Bước 5: Công chứng hoặc chứng thực văn bản

Đối với di sản là bất động sản, văn bản thỏa thuận phân chia di sản bắt buộc phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định pháp luật.

Bước 6: Thực hiện thủ tục đăng ký tài sản

Căn cứ vào văn bản thỏa thuận, người được hưởng di sản tiến hành thủ tục đăng ký sang tên tài sản tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế là giải pháp pháp lý hiệu quả, thể hiện sự tự nguyện và thống nhất ý chí của những người thừa kế. Việc thực hiện đúng trình tự, nội dung và hình thức theo quy định pháp luật không chỉ bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên mà còn góp phần giữ gìn sự ổn định trong quan hệ gia đình và trật tự xã hội. Vì vậy, trong thực tiễn, các đồng thừa kế cần nhận thức đầy đủ ý nghĩa của văn bản này và thực hiện một cách cẩn trọng, đúng pháp luật.

Mọi thắc mắc cần giải đáp, Quý khách vui lòng liên hệ Hotline: 0979 80 1111 để được tư vấn chi tiết!