Phân biệt tảo hôn và tội giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi

Trong thực tiễn đời sống xã hội hiện nay, không ít trường hợp nam nữ chưa đủ tuổi vẫn tổ chức cưới hỏi, chung sống như vợ chồng do phong tục, tập quán hoặc xuất phát từ quan hệ tình cảm cá nhân. Nhiều người cho rằng chỉ cần hai bên tự nguyện, gia đình đồng ý hoặc đã tổ chức đám cưới thì sẽ không phát sinh trách nhiệm pháp lý. Tuy nhiên, đây là một trong những nhận thức sai lầm khá phổ biến và tiềm ẩn nhiều hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Trên thực tế, nhiều vụ việc ban đầu chỉ được nhìn nhận là “tảo hôn”, nhưng khi cơ quan chức năng vào cuộc xác minh thì người liên quan lại có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi theo quy định của Bộ luật Hình sự. Điều này cho thấy việc phân biệt giữa hành vi tảo hôn và hành vi giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cả về mặt pháp lý luận thực tiễn áp dụng pháp luật.

Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, tảo hôn là việc lấy vợ, lấy chồng khi một hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi kết hôn theo quy định pháp luật. Hiện nay, độ tuổi kết hôn hợp pháp được xác định là nam từ đủ 20 tuổi trở lên và nữ từ đủ 18 tuổi trở lên. Như vậy, trường hợp nam hoặc nữ chưa đủ tuổi theo quy định nhưng vẫn tổ chức cưới hỏi, chung sống như vợ chồng hoặc được gia đình hai bên thừa nhận quan hệ hôn nhân thì có thể bị xem là hành vi tảo hôn. Đây là hành vi vi phạm chế độ hôn nhân và gia đình, xâm phạm đến nguyên tắc kết hôn tiến bộ, tự nguyện và đúng độ tuổi theo quy định của pháp luật. Đối với hành vi này, người vi phạm chủ yếu bị xử lý hành chính; tuy nhiên, trường hợp đã bị xử phạt mà vẫn tiếp tục tổ chức hoặc duy trì quan hệ tảo hôn thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Trong khi đó, hành vi giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi lại mang tính chất pháp lý hoàn toàn khác. Theo Điều 145 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, người từ đủ 18 tuổi trở lên mà giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, kể cả trong trường hợp người dưới 16 tuổi tự nguyện hoặc giữa hai bên có quan hệ tình cảm yêu đương. Pháp luật hình sự Việt Nam xác định người dưới 16 tuổi là đối tượng cần được bảo vệ đặc biệt về sức khỏe, tâm sinh lý và sự phát triển toàn diện. Chính vì vậy, sự tự nguyện của người dưới 16 tuổi không làm loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người đã thành niên thực hiện hành vi quan hệ tình dục.

Điểm cần đặc biệt lưu ý là tảo hôn và giao cấu với người chưa thành niên có thể cùng tồn tại trong một vụ việc nhưng đây là hai hành vi hoàn toàn độc lập về mặt pháp lý. Một cặp nam nữ chưa đủ tuổi tổ chức cưới hỏi có thể bị xem là tảo hôn; tuy nhiên, nếu một bên đã đủ 18 tuổi và bên còn lại dưới 16 tuổi có phát sinh quan hệ tình dục thì người đủ 18 tuổi vẫn có thể bị xử lý hình sự về tội giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi theo Điều 145 Bộ luật Hình sự.

Ví dụ thực tế, một nam thanh niên 21 tuổi tổ chức đám cưới với bạn gái 15 tuổi theo sự đồng ý của hai bên gia đình. Sau khi chung sống như vợ chồng và phát sinh quan hệ tình dục, vụ việc bị cơ quan chức năng phát hiện. Trong trường hợp này, mặc dù hai bên tự nguyện, có tổ chức cưới hỏi và được gia đình chấp thuận nhưng nam thanh niên vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi. Ngược lại, nếu hai bên chỉ tổ chức cưới hỏi nhưng chưa phát sinh quan hệ tình dục thì hành vi chủ yếu được xem xét dưới góc độ vi phạm quy định về tảo hôn và xử lý theo pháp luật về hôn nhân và gia đình.

Thực tiễn xét xử cho thấy, nhiều người do thiếu hiểu biết pháp luật hoặc chịu ảnh hưởng bởi phong tục địa phương nên cho rằng “đã cưới thì không vi phạm pháp luật”. Tuy nhiên, trong các vụ việc liên quan đến người chưa thành niên, pháp luật luôn đặt yếu tố bảo vệ trẻ em và người chưa đủ tuổi thành niên lên hàng đầu. Chỉ một nhận thức sai lệch hoặc hành vi thiếu hiểu biết cũng có thể dẫn đến hậu quả pháp lý đặc biệt nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến danh dự, tương lai và cuộc sống của người liên quan.

Việc hiểu đúng và tuân thủ quy định pháp luật không chỉ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên mà còn hạn chế những hệ lụy pháp lý đáng tiếc phát sinh trong thực tiễn đời sống xã hội hiện nay.

Mọi thắc mắc cần giải đáp, Quý khách vui lòng liên hệ Hotline: 0979 80 1111 để được tư vấn chi tiết!